logo-samandehi

تسبیحات حضرت زهرا (س)

تسبیحات حضرت زهرا (سلام الله علیها)، عبارت از گفتن سی و چهار مرتبه الله اکبر، سی و سه بار الحمدلله و سی و سه بار سبحان الله، با همین ترتیب، چنانکه مشهور بین علمای شیعه است و بیشتر احادیث هم بر آن دلالت دارند. ولی در بخشی از احادیث و کتب فقهی به این ترتیب ذکر شده: سی و چهار مرتبه الله اکبر، سی و سه بار سبحان الله، و سی و سه بار الحمدلله، که بعضی احتمال داده‌اند در این قبیل موارد بیان ترتیب مقصود نبوده، بعضی هم قائل به تخییر شده‌اند (جواهرالکلام، ۳۹۹/۱۰؛ مصباح الفقیه، ۳۹۶ به بعد). اما علمای عامه در ترتیب آن با روایات و نظر علمای شیعه اختلاف دارند، گرچه در اصل استحباب و اهمیت آن متفق هستند،‌ بعضی از ایشان شمار تسبیحات را نود و نه ذکر کرده‌اند، که هر یک از تسبیح و تحمید و تکبیر – با هم ترتیب – سی و سه بار گفته شود، و بعضی هم شمار آنها را صد عدد قائلند با همین ترتیب که سی و چهار تکبیر در آخر گفته شود (الاصابه، ۳۷۹/۴؛ ارشاد الساری، ۱۱۷/۶؛ تذکره الخواص، ۳۱۱). به طوریکه از احادیث بسیار استفاده می‌شود، این تسبیحات بهترین ذکری است که در تعقیب نماز می‌توان انجام داد، چنانکه جمعی از فقهای بزرگ به این مطلب تصریح کرده‌اند. روایات زیادی در فضیلت و آثار دنیوی و اخروی این تسبیحات وارد شده که از جهت رعایت اختصار فقط به مضامین قسمتی از آنها اشاره می‌کنیم: «کسی که به آن مداومت و مواظبت کند هرگز بدبخت و بد عاقبت نشود و اگر چه شمار این تسبیحات بر زبان صد است ولی در ترازوی عمل هزار محسوب می‌گردد، و این تسبیحات شیطان را از آدمی دور می‌سازد و مایه‌ی رضای خداوند است، و هرگاه کسی پیش از جابجا شدن از جای نماز خود آنها را بگوید، به خصوص اگر لااله‌الاالله و استغفار را نیز بر آنها بیفزاید، خداوند او را می‌آمرزد و بهشت را بر او واجب کند، و از مصادیق ذکر کثیر خداوند است، و از امام صادق (علیه‌السلام) نقل شده که فرمود: اینکه تسبیح حضرت فاطمه (علیهاالسلام) را همه روزه پس از هر نماز بگویم، خوشتر از این است که روزی هزار رکعت نماز بگزارم و نیز فرمود: ما به کودکانمان دستور می‌دهیم تسبیحات فاطمه (علیهاالسلام) را بگویند همانگونه که آنها را به نماز دستور می‌دهیم» (وسائل الشیعه، ۱۲۱/۴).
جهت انتساب این تسبیحات به حضرت زهرا (علیهاالسلام) در احادیث چنین ذکر شده که: «حضرت امیرالمؤمنین (علیه‌السلام) هنگامی که دید همسرش فاطمه از کارهای منزل در رنج است از او خواست تا از پدرش بخواهد تا خدمتکاری برای او قرار دهد ولی رسول خدا ذکر تسبیحات را برای هنگام خواب و برای پس از هر نماز به دخترش تعلیم داد و به او فرمود این ذکر برای تو از خدمتکار و از دنیا بهتر است» (علل الشرایع، ۳۶۶).
گفتن این تسبیحات هنگام خواب نیز مستحب است و به طوریکه در بعضی از احادیث آمده: از خوابهای ترسناک دیدن جلوگیری می‌کند، و نقل شده که خستگی را از تن دور می‌سازد (جواهر الکلام، ۴۰۰/۱۰؛ وفاه الصدیقه الزهراء، ۴۱) و بهتر است شمارش این اذکار با تسبیح تربت انجام شود. ائمه‌ی اطهار (علیهم‌السلام) ذکر گفتن به تسبیح تربت را نیز به پیروان خود توصیه می‌فرمودند و در مرتبه‌ی بعد بهتر است با بندهای انگشتان، تسبیحات را بشمارند، تا در قیامت به نفع تسبیح کننده گواه باشند.
منابع : 
مصباح المتهجد، ۳۶؛ مفتاح الفلاح، ۴۸، ۲۱۳ به بعد؛ بحارالانوار، ۳۲۷/۸۵ به بعد؛ المحجه البیضاء، ۲۷۶/۲؛ عده الداعی، ۴۳؛ مجمع البیان، ۳۵۸/، ۳۶۲؛ بقیه منابع در متن آمده است. 
منبع مقاله : 
تهیه و تنظیم: دائرهالمعارف تشیع، جلد ۴، (۱۳۹۱) تهران: مؤسسه‌ی انتشارات حکمت، چاپ اول.
دیگر ...